Tiếp cận máu an toàn cần trở thành một quyền lợi của mọi người trên toàn cầu, đó là một nguyên tắc WHO đưa ra. Tuy nhiên đáng tiếc là không phải lúc nào cũng như vậy, đặc biệt tại các quốc gia đang phát triển.
Theo số liệu của chúng tôi, có hơn 80 triệu đơn vị máu được hiến hàng năm, tuy nhiên chỉ 38% thu được tại các nước đang phát triển nơi có tới 82% dân số toàn cầu sinh sống. Khoảng 60% nguồn cung cấp máu toàn cầu tới được có 18% dân số thế giới và hầu hết trong số họ là ở các nước đã phát triển.
Năm 2004, WHO và Hiệp hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ Quốc tế đã sáng lập ra Ngày Hiến Máu Thế giới để lôi kéo sự chú ý của công chúng tới vấn đề này. Hàng loạt sự kiện sẽ diễn ra trên khắp thế giới để đánh dấu Ngày Hiến Máu Thế giới, 14/6 và năm nay sự kiện toàn cầu chính sẽ được tổ chức tại Úc, do Hội Máu Chữ thập đỏ Úc tiến hành.
Chúng ta có mặt tại đây ngày hôm nay để cổ vũ hành động hiến máu tình nguyện không thù lao, một hành động nhân đạo, vì mọi người và dựa vào cộng đồng. Tại hầu hết các nước trên thế giới, đang có xu hướng hướng tới việc đạt được 100% hiến máu tình nguyện. Những người hiến máu chính là máu của một cộng đồng và được WHO, Hiệp hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ Quốc tế và các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực y tế khác coi là nguồn máu an toàn nhất.
Việc duy trì một số lượng người hiến máu tình nguyện vững mạnh, liên lục đóng vai trò quyết định để đảm bảo rằng luôn có một nguồn cung cấp máu dồi dào để đáp ứng các nhu cầu của bệnh nhân 365 ngày một năm, cho cả các điều trị theo kế hoạch lẫn những trường hợp cấp cứu.
Tại Việt Nam, kể từ năm 1994 đã có một chương trình chú trọng vào việc tăng số lượng máu hiến tình nguyện và chương trình này đã đạt được nhiều bước tiến.
Lấy ví dụ, Việt Nam đã thu được hơn ba lần tổng lượng máu hiến, và tỷ lệ máu hiến tình nguyện đã tăng từ dưới 15% lên trên 70%. Điều này rất ấn tượng và WHO xin chúc mừng tất cả các cơ quan và cá nhân đã đóng góp vào sự gia tăng vững mạnh này.
Tuy nhiên, chúng ta còn rất nhiều việc cần làm.
Lấy ví dụ, sự gia tăng này hầu hết là do các chiến dịch tăng cường tại các thành phố lớn, nơi tỷ lệ máu hiến tặng tình nguyện thường trên 80 hoặc 90%. Tuy nhiên, tại nhiều khu vực nông thôn, tỷ lệ máu hiến tình nguyện đạt rất thấp khoảng 20% hoặc thậm chí 10%. Chúng ta cần mở rộng tính thành công của các đợt vận động hiến máu tình nguyện không nhận tiền từ các thành phố xuống tới các thị xã, thị trấn nhỏ hơn và tới các vùng nông thôn.
Thứ hai, chúng ta vẫn chỉ mới thu được khoảng 40% tổng lượng máu cần thiết. Thiếu hụt máu cung cấp cũng thường xuyên xảy ra trong các tháng hè và trong suốt thời gian nghỉ Tết, thời điểm mà tỷ lệ máu hiến tình nguyện sụt giảm nghiêm trọng. Vẫn có bệnh nhân chết vì thiếu máu hoặc thậm chí vì sử dụng máu không thích hợp. Nhiều người trong số các bệnh nhân này là phụ nữ và trẻ em ở những vùng nông thôn nghèo nàn. Điều này đặc biệt quan trọng bởi do đó chúng ta cần tăng tổng lượng máu hiến tình nguyện trên khắp cả nước.
Và thứ ba, chúng ta cần nhân rộng hành động hiến máu tình nguyện trong xã hội. Hiện tại, 70-80% người hiến máu ở độ tuổi dưới 35 tuổi. Sinh viên và thanh niên là những người hiến máu mạnh mẽ nhất và chúng ta trân trọng cảm ơn họ vì những nỗ lực đó. Tuy nhiên, những người từ tất cả các ngành nghề trong xã hội đều cần có máu. Chương trình hiến máu tình nguyện vì thế cần được mở rộng tới tất cả các lĩnh vực xã hội. Tất cả ngành nghề trong xã hội đều được hưởng lợi, vì thế tất cả mọi người trong xã hội nên hiến máu.
Vì thế chúng tôi kêu gọi mọi người hãy hiến máu và hiến máu thường xuyên. Và hãy rủ thêm bạn hoặc người thân đi hiến máu.
Chủ đề của Ngày Hiến Máu Nhân đạo năm nay là "Hướng tới 100% Hiến Máu Tình nguyện". Vì thế chúng tôi có hai gợi ý với Chính phủ Việt Nam.
Đầu tiên là cam kết rõ ràng với việc 100% Hiến máu Tình nguyện Không thù lao thông qua việc đưa ra Luật Hiến Máu, với một tiến trình thực tế, dần chấm dứt các loại hình hiến máu là thành viên của gia đình hay hiến máu thay thế và loại hẳn hiến máu trả thù lao. Đạt được 100% Hiến máu Tình nguyện Không thù lao thông qua luật này sẽ dẫn tới việc có được nguồn máu tự cung cấp từ những người hiến máu an toàn nhất.
Thứ hai là việc củng cố chương trình máu quốc gia. Chương trình hiện tại, như tôi đã đề cập, rất thành công cho tới thời điểm này. Tuy nhiên, để có thể phát triển hơn, chương trình này cần được củng cố thêm.
Cần có một chính sách quốc gia về máu để xác định vai trò và trách nhiệm của ngành y tế và ngành dân sự trong việc tuyển chọn người hiến máu để đảm bảo có được sự phối hợp tốt hơn.
Tuyển chọn người hiến máu cần được thực hiện một cách chuyên nghiệp hơn nếu chúng ta đã đạt được 100% Hiến máu Tình nguyện Không thù lao.
Điều này đòi hỏi có nguồn ngân sách lớn hơn để đội ngũ tình nguyện viên có thể được hướng dẫn bởi cán bộ chuyên môn được trả lương và tập trung vào các hoạt động sáng tạo và ở cấp độ cộng đồng hơn là trông chờ vào các đợt vận động. WHO tin rằng sự thay đổi trong chiến lược đó sẽ dẫn tới việc thiết lập được một số lượng những người hiến máu bền vững hơn.
Cuối cùng, chương trình hiến máu quốc gia cần xây dựng gấp hệ thống đăng ký người hiến máu quốc gia để các thông tin về người hiến máu có thể được chia sẻ giữa ngành y tế và ngành dân sự. Tuy nhiên, việc quản lý dữ liệu cũng sẽ cải thiện đối tượng hiến máu, duy trì lượng người hiến máu và giảm rủi ro.
Mọi người cần hiểu rằng hiến máu không gây đau đớn. Hiến máu rất an toàn và không làm bạn cảm thấy ốm yếu hay mệt mỏi. Vì thế không nên sợ hãi. Khi bạn đã từng hiến máu, bạn sẽ cảm thấy như mình đã làm được một việc có ích. Sau lần hiến máu đầu tiên, chúng tôi kêu gọi bạn hãy tiếp tục hiến máu. Càng có nhiều người hiến máu thường xuyên được tuyển chọn, nguồn cung cấp máu sẽ càng an toàn và đảm bảo hơn.
Có hàng loạt sự kiện đã được tổ chức tại Việt Nam để kỷ niệm Ngày Hiến Máu Thế giới. Nhiều sự kiện để tỏ lòng biết ơn và vinh danh những người hiến máu. Điều này dĩ nhiên rất quan trọng tuy nhiên chúng tôi cần vận động mạnh mẽ cho hành động hiến máu tình nguyện. Vì thế, đối với các cơ quan báo chí có mặt tại đây ngày hôm nay, tôi kêu gọi các bạn đăng tin rộng rãi về những sự kiện này. Điều này đặc biệt quan trọng vì chúng ta sắp bước vào mùa hè, thời gian mà lượng cung cấp máu luôn thiếu hụt. Đối với các cá nhân, tôi cũng kêu gọi các bạn chú ý tới vấn đề này và cam kết trở thành một người hiến máu và hơn thế nữa là trở thành một người hiến máu thường xuyên.
WHO cũng muốn cảm ơn các cơ quan như Bộ Y tế, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam, Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên, Hội Phụ nữ và Sở Y tế các tỉnh đã tích cực thúc đẩy hoạt động hiến máu tình nguyện. Chúng tôi chúc mừng những nỗ lực này và kêu gọi các bạn hãy tiếp tục mở rộng số lượng người hiến máu tình nguyện, đặc biệt là người hiến máu thường xuyên trên khắp cả nước.
Và cuối cùng WHO xin cảm ơn tất cả những người hiến máu. Họ là những anh hùng và là những người cứu mạng sống, chúng ta chúc mừng họ.
Tuy nhiên hiện tại chúng ta cần có nhiều anh hùng và nhiều người giúp cứu mạng sống hơn nữa, vì thế xin hãy hiến máu thường xuyên, và cứu sống nhiều người.
Xin cảm ơn.
(Nguồn: Văn phòng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam 2009)
